Eerst insnijden, dan uithakken
Calduran, leverancier van kalkzandsteen, beschrijft de werkwijze voor een leidingsleuf zo: je snijdt eerst met een zaagmachine met twee diamantzaagbladen de beide kanten van de sleuf in, en daarna haal je het deel dat ertussen zit eruit. De gezaagde kanten zorgen dat het uitbreken stopt waar jij dat wil, en niet doorloopt in de rest van de wand.
Dat tweede deel, het uithakken, is waar een breekhamer voor is. Met een platte beitel werk je langs de gezaagde kant naar binnen. Ga niet met volle kracht recht op de wand af: je haalt het materiaal weg dat al los ligt, je breekt geen nieuw gat.
Hoe diep en hoe breed mag een sleuf zijn
Voor kalkzandsteen geeft Calduran harde maten voor een verticale sleuf. Die maten gelden voor hun materiaal; werk je in iets anders, kijk dan bij de leverancier van die steen.
| Richting | Verticaal. Calduran schrijft leidingsleuven verticaal aan te brengen. |
|---|---|
| Maximale diepte | 40 mm |
| Maximale breedte | 150 mm |
| Samen per strekkende meter | Hoogstens 15 procent van de wandbreedte |
Horizontaal hakken: eerst de constructeur bellen
Een horizontale sleuf snijdt de wand op zijn zwakste manier door. Calduran staat horizontaal hakken of frezen alleen toe in overleg met de constructeur. Wienerberger zegt over metselwerk hetzelfde in andere woorden: voorkom horizontale sleuven zoveel mogelijk, en beoordeel vooraf of de wand er niet te veel door verzwakt.
Dat is geen formaliteit die je kunt overslaan omdat het maar een klein stukje is. Of een wand draagt, zie je er van buiten niet aan af. Weet je het niet zeker, laat het dan beoordelen voordat je de machine aanzet.
Let op wat er in de wand zit
In de gebruiksaanwijzing van de Makita HM001G staat waarom je de machine aan de geïsoleerde handgrepen vasthoudt: er kunnen kabels in de wand zitten die je niet ziet. Een beitel die daar doorheen gaat, zet spanning op alles wat je vasthoudt.
Schakel de groep af waar je in werkt, en ga ervan uit dat er ook water- of verwarmingsleidingen kunnen lopen op plekken waar je ze niet verwacht.
Het stof is het echte probleem
Steen, beton en kalkzandsteen bevatten kwarts. Het Arboportaal schrijft dat meer dan 12 procent van de aardkorst uit kwarts bestaat en dat er bij mechanisch bewerken inadembaar stof vrijkomt. De wettelijke grenswaarde voor respirabel kwarts is 0,075 mg per kubieke meter, gemeten over een achturige werkdag.
TNO vat de volgorde samen als de STOP-strategie: eerst substitutie, dan technische maatregelen, dan organisatorische maatregelen, en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. Een masker is dus het sluitstuk, niet het beginpunt.
- Volandis noemt de maatregelen op volgorde: kies materiaal met minder kwarts, kies een stofarme werkwijze, gebruik gereedschap met afzuiging of water, werk buiten of ventileer, houd stoffig werk apart van de rest, maak schoon, en dan pas ademhalingsbescherming.
- Werk je met afzuiging of nat, dan is volgens Volandis een P2-masker meestal genoeg. Zonder die maatregelen kom je uit bij een P3-volgelaatsmasker met aangeblazen lucht.
- Volandis noemt bij langdurige blootstelling silicose, longkanker en daarnaast reuma, nierfalen en hart- en vaatziekten.
Geluid en trillingen bij het hakken
Makita geeft voor de HM001G een geluidsdrukniveau van 89 dB(A) en een geluidsvermogenniveau van 100 dB(A), allebei met een onzekerheid van 3 dB(A). Het Arboportaal legt de grenzen daarnaast: vanaf een dagdosis van 80 dB(A) moet gehoorbescherming beschikbaar zijn, vanaf 85 dB(A) is dragen verplicht, en 87 dB(A) is de grenswaarde. Hakken zit daar ruim boven, dus bescherming is geen keuze.
Volandis geeft er de maatvoering bij: oordoppen dempen 10 tot 15 dB(A) en zijn geschikt tot ongeveer 90 dB(A), oorkappen en otoplastieken dempen tot 25 dB(A).
Voor trillingen geeft Makita bij beitelen 5,5 m/s2 met de zijhandgreep en 6 m/s2 met de D-greep, met een onzekerheid van 1,5 m/s2. Het Arboportaal noemt voor hand-armtrillingen een actiewaarde van 2,5 m/s2 en een grenswaarde van 5,0 m/s2, en zegt erbij dat een situatie boven de grenswaarde verboden is. Hoe die twee getallen zich tot jouw werkdag verhouden hangt af van hoe lang je de machine vasthoudt; lees de uitleg van het Arboportaal voordat je een hele dag aan een stuk gaat hakken.
Na afloop: de beitel
De gebruiksaanwijzing van de HM001G vraagt de beitelschacht schoon te maken en in te vetten. Doe dat voordat je de beitel weglegt, niet pas als je hem de volgende keer weer nodig hebt. Beitelvet kun je bij ons los kopen.
Dit heb je nodig
Prijzen zijn inclusief btw en per dag, tenzij er "per stuk" staat. Je betaalt alleen de dagen dat je huurt. Op voorraad en vóór 17:00 besteld? Dan bezorgen we de volgende dag, binnen onze openingstijden (Ma-za: 08:00-18:00, zo tot 13:00), en na je klus halen we het weer op.
Makita HM001GM XGT breekhamer
Borg €150,00, krijg je terug na inlevering in goede staat.
Septemberaanbieding: 20% korting, t/m 6 oktober. Daarna weer €38,50 per dag.
Bekijk beschikbaarheid
Makita VC004GL XGT bouwstofzuiger
Borg €125,00, krijg je terug na inlevering in goede staat.
Septemberaanbieding: 20% korting, t/m 6 oktober. Daarna weer €27,23 per dag.
Bekijk beschikbaarheidErbij te huren of te kopen
| Makita platte beitel 25×400 mm SDS-Max | |
|---|---|
| Makita puntbeitel 400 mm SDS-Max | |
| Makita boor- en beitelvet 100 ml |
Wat wij hier niet voor hebben
- Wij verhuren geen muursleuvenfrees en geen zaagmachine met twee diamantzaagbladen. De eerste stap uit de werkwijze van Calduran, het insnijden, kun je bij ons dus niet huren.
- Onze bouwstofzuiger is L-klasse. Makita begrenst het gebruik in kwartshoudend materiaal zelf tot boren tot 16 mm. Voor het hakken zelf is hij daarmee geen volwaardige stofoplossing: ventileer, werk zo veel mogelijk buiten en houd je aan de volgorde van Volandis.
- Een horizontale sleuf in een dragende wand is geen huurklus. Daar hoort een constructeur bij die eerst naar de wand kijkt.
Veelgestelde vragen
Hoe diep mag een sleuf in kalkzandsteen zijn?
Mag ik horizontaal een sleuf hakken?
Welke stofzuiger heb ik nodig bij het hakken?
Heb ik gehoorbescherming nodig bij een breekhamer?
Bronnen
Waar de cijfers en de voorschriften op deze pagina vandaan komen. Wij hebben elke bron zelf gelezen op de datum die erbij staat.
- Calduran, aanbrengen leidingsleuven en sparingen voor inbouwdozen (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Wienerberger, leidingen en sleuven in de binnenmuur (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Makita HM001GM205, artikelpagina met specificaties (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Makita HM001G, Nederlandstalige gebruiksaanwijzing (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Makita VC004GLT21, artikelpagina met specificaties (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Arboportaal, wat is kwartsstof (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Arboportaal, wat zegt de wet over kwartsstof (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Arboportaal, wat zegt de wet over lawaai op het werk (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Arboportaal, wat zegt de wet over trillingen en schokken (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Volandis, veilig werken met kwartsstof (geraadpleegd op 21 september 2026)
- Volandis, gehoorbescherming (geraadpleegd op 21 september 2026)
- TNO Stofvrij werken, de STOP-strategie (geraadpleegd op 21 september 2026)